Jacek Jastrzębski, Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego, wygłosił wystąpienie podsumowujące XIII Kongres Prawa Bankowego Związku Banków Polskich.

Wystąpienie koncentrowało się na problematyce wyzwań prawnych w sektorze bankowym. 

Jacek Jastrzębski zwrócił uwagę, że głównym źródłem tzw. ryzyka prawnego nie jest prokonsumencka orientacja regulacji, lecz przede wszystkim jej niska jakość. Banki są w stanie dostosować się nawet do bardzo restrykcyjnych regulacji, o ile są one jasne i przewidywalne. Prawdziwy problem pojawia się wtedy, gdy przepisy są nieprecyzyjne i nie pozwalają uczestnikom rynku zrekonstruować standardu prawidłowego postępowania. 

Drugim ważnym wątkiem było odrzucenie tezy o konflikcie między ochroną konsumenta a stabilnością sektora finansowego. Według Jacka Jastrzębskiego są to wartości, które w długim okresie powinny pozostawać zbieżne. Ochrona interesów klientów wymaga silnych, rentownych i bezpiecznych instytucji finansowych. Krytycznie ocenił pojawiającą się w debacie publicznej narrację, zgodnie z którą wysoka rentowność banków jest zjawiskiem negatywnym lub wstydliwym, mającym rzekomo świadczyć o odnoszeniu przez sektor nieuzasadnionych korzyści kosztem klientów. 

Jacek Jastrzębski zwrócił uwagę na zjawisko masowego dochodzenia roszczeń przez wyspecjalizowane podmioty prawne. Wskazał, że wiele sporów przedstawianych jako walka o prawa konsumentów w rzeczywistości napędzanych jest przez rozwinięty biznes prawniczy, który jest głównym beneficjentem niejasności regulacyjnych. To niska jakość prawa staje się źródłem sporów sądowych i generuje korzyści przede wszystkim dla podmiotów profesjonalnie zajmujących się dochodzeniem roszczeń. 

Przewodniczący KNF wskazał na potrzebę większej samodzielności krajowego systemu prawno-regulacyjnego w rozwiązywaniu problemów polskiego rynku finansowego. Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie zawsze uwzględnia kontekst polskiego rynku – w szczególności okoliczność, że głównym beneficjentem wypowiedzi TSUE mogą być przedsiębiorcy zajmujący się dochodzeniem roszczeń, nie zaś konsumenci. Dlatego pozytywnie ocenił postawy sędziów, którzy nie boją się samodzielnie orzekać – dokonują interpretacji prawa i szukają rozwiązań odpowiadających krajowym realiom. Podkreślił także znaczenie spójnego, jednolitego głosu polskich instytucji publicznych w dialogu z sądami krajowymi i europejskimi.

Przewodniczący przypomniał, że sankcja kredytu darmowego (SKD) została wprowadzona wiele lat temu jako sankcja cywilnoprawna mająca uzupełniać reżim sankcji administracyjnych. Obecnie jest postrzegana przez Komitet Stabilności Finansowej jako źródło ryzyka systemowego dla sektora finansowego. Konieczne jest wyciagnięcie wniosków z tego, jak przeewoluowało stosowanie SKD i jak ukształtował się rynek związany z jej wykorzystywaniem. Prace nad implementacją CCD2 stanowią unikalną okazję do fundamentalnego przemyślenie sensu i konstrukcji tej sankcji, a nawet rozważenia rezygnacji z niej – zwłaszcza wobec trudności z uczynieniem jej proporcjonalną. 

Jacek Jastrzębski zaapelował także o większą odwagę środowiska w obronie rozwiązań opartych na zdrowym rozsądku i przewidywalności prawa.