Agnieszka Beata Kowalska, Dyrektor Departamentu Instytucji Pożyczkowych w UKNF, wzięła udział w debacie „Problemy praktyczne na etapie wdrażania CCD2”, podczas XIII Kongresu Prawa Bankowego Związku Banków Polskich. Głównym tematem panelu była implementacja dyrektywy CCD2 i jej wpływ na polski rynek kredytu konsumenckiego. 

Agnieszka Beata Kowalska podkreśliła, że implementacja CCD2 powinna równoważyć trzy cele: skuteczną ochronę konsumentów, zapewnienie dostępu do finansowania oraz utrzymanie konkurencyjnego i stabilnego rynku kredytu konsumenckiego. Osiągnięcie tego wymaga elastycznych i proporcjonalnych regulacji, uwzględniających specyfikę różnych segmentów rynku, zamiast jednolitych i nadmiernie restrykcyjnych rozwiązań.

Dodała, że Polska częściowo wyprzedziła regulacje unijne, ponieważ już ustawą z 2022 r. wprowadzono nadzór nad instytucjami pożyczkowymi. Z perspektywy organu nadzoru najtrudniejszym wyzwaniem było uporządkowanie tego rynku, który wcześniej funkcjonował poza rynkiem regulowanym. Po trzech latach doświadczeń rynek ten stał się bardziej dojrzały i stał się partnerem dla sektora bankowego, a obecne prace nad wdrożeniem CCD2 mają stworzyć fundamenty  funkcjonowania rynku kredytu konsumenckiego na kolejne kilkanaście lat.

Kluczowym zagadnieniem w obszarze wdrożenia CCD2 jest badanie zdolności kredytowej. Przepisy powinny jednocześnie chronić konsumentów przed nadmiernym zadłużeniem i nie ograniczać im dostępu do legalnego finansowania. Zbyt restrykcyjne wymogi powodują odrzucanie wielu wniosków kredytowych, co może prowadzić do przenoszenia części klientów do szarej strefy pożyczkowej. Ochrona konsumenta powinna oznaczać także utrzymanie go na rynku regulowanym, gdzie  konsument jest chroniony.

Istotnym zagadnieniem jest też dostosowanie zasad badania zdolności kredytowej do rodzaju i wartości kredytu. Nie można stosować identycznych procedur wobec kredytu na kilkaset złotych i kredytu na kilkaset tysięcy złotych. 

Agnieszka Beata Kowalska opowiada się za stworzeniem ogólnych ram dla wszystkich kredytodawców, ale jednocześnie za możliwością stosowania uproszczonych procedur dla kredytów niskokwotowych. Uważa również, że zarówno sektor bankowy, jak i pożyczkowy powinny mieć możliwość funkcjonowania według zasad odpowiadających specyfice ich działalności, a Komisja Nadzoru Finansowego powinna otrzymać kompetencje do wydawania rekomendacji doprecyzowujących praktykę rynkową.

Podkreśliła, że podmioty oferujące produkty BNPL (Buy Now, Pay Later) już obecnie traktują je jako kredyt konsumencki i stosują odpowiednie wymogi, takie jak raportowanie do baz informacji kredytowej oraz badanie zdolności kredytowej. Dzięki temu dostosowanie się do nowych regulacji powinno być dla nich mniej problematyczne. Jednocześnie skrytykowała zjawisko nadregulacji oraz mechaniczne przenoszenie zapisów dyrektywy do prawa krajowego bez ich odpowiedniego dostosowania do realiów polskiego rynku.

W dalszej części wystąpienia Dyrektor Departamentu Instytucji Pożyczkowych poruszyła temat sankcji kredytu darmowego (SKD). Przypomniała, że instrument ten został wprowadzony w czasie, gdy nie istniał nadzór nad instytucjami pożyczkowymi i miał stanowić narzędzie ochrony konsumentów. Obecnie jednak funkcjonują już organy nadzorcze oraz system kar administracyjnych i wykroczeniowych, dlatego zasadność dalszego utrzymywania SKD w obecnym kształcie budzi poważne wątpliwości. W jej ocenie obecny system przewiduje nadmierną kumulację sankcji wobec kredytodawców, co wymaga ponownej analizy i ewentualnej rewizji przepisów.