Marcin Mikołajczyk – Zastępca Przewodniczącego KNF, wygłosił wystąpienie wprowadzające podczas konferencji „Bankowość spółdzielcza 4.0 – Jak przyciągnąć młodych w erze cyfrowej?”, zorganizowanej przez Krajowy Związek Banków Spółdzielczych (KZBS).  

W trakcie wystąpienia przypomniał, że Organizacja Narodów Zjednoczonych ustanowiła rok 2025 Międzynarodowym Rokiem Spółdzielczości, a KZBS w tym duchu kontynuuje dyskusję na temat idei spółdzielczości, a także roli i znaczenia bankowości spółdzielczej w systemie finansowym. Wskazał, że dotychczas nadzór wielokrotnie nawiązywał do wątku odmłodzenia i zbudowania nowego potencjału bankowości spółdzielczej, a tematyka konferencji KZBS jest jak najbardziej aktualna i potrzebna.

Marcin Mikołajczyk podkreślił, że sektor odnotował w ostatnich latach rekordowe zyski, co istotnie wzmocniło fundamenty kapitałowe i przyczyniło się do wzrostu poziomu zabezpieczenia ryzyka, a to pozwala na spojrzenie w przyszłość od strony finansowo-ekonomicznej oraz planowanie kolejnych działań, jak rozwój technologiczny, pozyskiwanie udziałowców. To również dobry moment na dzielenie się doświadczeniem w oferowaniu nowych produktów i być może zwiększaniu swojego udziału w rynku. Przypomniał, że Urząd Komisji Nadzoru Finansowego wielokrotnie wskazywał, że na kwestię przyciągnięcia młodych klientów do bankowości spółdzielczej należy patrzeć wielowarstwowo, tj.:

• od strony produktowej, w której sektor spółdzielczy jest coraz lepszy, 
• dbania o obecnych udziałowców i pozyskiwania nowych, zwłaszcza z młodszego pokolenia,
• utrzymywania odpowiedniego poziomu kadry na wszystkich szczeblach hierarchii i zachęcania jej do pozostania w sektorze bankowości spółdzielczej.

Marcin Mikołajczyk zwrócił uwagę, że sektor spółdzielczy szczególnie musi pamiętać o zachowaniu równowagi pomiędzy innowacją a relacyjnością. Rozwój technologiczny nie może wykluczać osób korzystających z bankowości spółdzielczej w tradycyjny sposób, dla których spotkanie w placówce banku jest istotne i które mają swoje przyzwyczajenia. Wykorzystanie nowoczesnych technologii powinno wspierać realizację potencjałów i równoważyć możliwości zarówno po stronie technologii, jak i tradycji i relacji, która jest kojarzona z bankowością spółdzielczą.

Jak przyciągnąć młodych klientów w erze cyfrowej do bankowości spółdzielczej?

W kolejnej części wystąpienia Marcin Mikołajczyk wspomniał, że z perspektywy nadzorczej transformacja cyfrowa, digitalizacja i rozwój technologii stanowią wyzwanie i koszty. UKNF dostrzega różne podatności i ryzyka, dlatego kluczowa będzie współpraca pomiędzy bankami – w ramach zrzeszeń i systemów ochrony, by móc oferować produkty i usługi na najwyższym poziomie z uwzględnieniem procesów zarządzania ryzykiem.

Marcin Mikołajczyk wskazał, że bank spółdzielczy może kojarzyć się osobom młodym z instytucją tradycyjną, z której korzysta starsze pokolenie, ale żeby przetrwać musi oferować najnowocześniejsze usługi, jednocześnie nie rezygnując ze swej tradycji i budowania relacji lokalnie. Należy pamiętać, że jednymi z istotniejszych wyzwań dla sektora spółdzielczego są wyzwania związane z demografią, w tym starzeniem się społeczeństwa, zmniejszanie się populacji ludności Polski, migracja młodych osób do dużych miast. Banki spółdzielcze działające lokalnie, często na obszarach wiejskich lub w małych miastach, będą doświadczone tymi problemami w sposób szczególny. Sektor potrzebuje dodatkowych zachęt, żeby zatrzymać obecnych i przyszłych klientów w lokalnym środowisku finansowym, jakim jest bankowość spółdzielcza.

Z perspektywy nadzoru ważne jest powrócenie do tematu dojrzałości zarządczej, czyli spojrzenia na technologię wieloaspektowo – od bezpiecznego jej wdrożenia, zarządzania po korzystanie z niej z zachowaniem zasad bezpieczeństwa po stronie klientów i banków.

Złożoność technologiczna, digitalizacja, rozwiązania związane ze sztuczną inteligencją czy z analizą Big Data – to bardzo istotne kwestie zwłaszcza dla sektora spółdzielczego. Powodzenie w tych obszarach może skutkować zaoferowaniem takich produktów i rozwiązań, które z jednej strony będą odpowiednie dla klientów, a z drugiej strony pozwolą optymalizować koszty po stronie banku. To czynnik, który w najbliższym czasie trzeba będzie ponownie wziąć pod uwagę, również ze względu na elementy zmieniającego się otoczenia makroekonomicznego. Z perspektywy nadzorczej aktualne dla sektora pozostają: potrzeba współpracy, optymalizacji kosztowej, działania na poziomie zrzeszeń lub innych instytucji, które mogą optymalizować te rozwiązania.

Bankowość spółdzielcza kojarzy się z silnymi relacjami lokalnymi – ta cecha charakterystyczna dla całego sektora musi pozostać mimo postępującego, dynamicznego rozwoju. Banki powinny rozwijać się „ramię w ramię” ze społecznością lokalną. 

Podsumowując wystąpienie Marcin Mikołajczyk podkreślił, że wyzwaniem dla sektora będzie pokazanie, że bank spółdzielczy to nowoczesna forma współpracy, oparta na wspólnych wartościach, lokalnym zaangażowaniu, a jednocześnie wspierana przez nowoczesne technologie i zdolna dostarczać produkty i usługi odpowiadające na aktualne potrzeby rynku. Aktualna sytuacja finansowa banków daje takie możliwości. „Zachęcam, aby wykorzystać ją dla dobra członków, klientów i promocję ruchu spółdzielczego” – zakończył Marcin Mikołajczyk.