„Zależy nam, by inwestorzy indywidualni czuli się dobrze na polskim rynku kapitałowym” – Jacek Jastrzębski na ForFin 2025

Jacek Jastrzębski, Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego, wystąpił podczas otwarcia Forum Finansów i Inwestycji ForFin 2025, zorganizowanego przez Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych. Wcześniej zaprezentowane zostały wyniki tegorocznej edycji Ogólnopolskiego Badania Inwestorów (OBI), którego partnerem strategicznym jest Komisja Nadzoru Finansowego.

Jacek Jastrzębski podkreślił, że jednym z najważniejszych wniosków z najnowszego badania OBI jest rosnący udział młodych inwestorów na polskim rynku kapitałowym. Ocenił, że jest to zjawisko wyjątkowo pozytywne, ponieważ młode pokolenie zaczyna świadomie dostrzegać konieczność długoterminowego oszczędzania z myślą o emeryturze, co jest dowodem na rosnącą świadomość finansową społeczeństwa. Wskazał także na potencjalne czynniki tego trendu: systemowe zachęty (IKE i IKZE), wzrost edukacji finansowej oraz technologiczną łatwość inwestowania. Zaznaczył, że młodniejąca struktura inwestorów działa na korzyść całego rynku, który dzięki temu zyskuje energię i długoterminowych uczestników. 

Przewodniczący KNF podkreślił także znaczenie planowanych, preferencyjnych rozwiązań w zakresie podatkowym, takich jak projekt OKI (Osobiste Konto Inwestycyjne). Zauważył też interesującą postawę inwestorów, którzy zgodnie z badaniem OBI - nie domagają się całkowitego zniesienia podatku od dochodów kapitałowych, lecz zakładają, że ewentualne ulgi mogłyby dotyczyć np. głównie inwestycji długoterminowych, co jest przejawem dojrzałości i realizmu inwestorów.

Wyniki badania OBI wskazują wysoką dynamikę wzrostu popularności ETF-ów w Polsce. Przewodniczący KNF przyznał, że Urząd KNF intensywnie pracuje nad poprawą dostępności i rozwoju krajowych ETF-ów. Wskazał na trzy główne przyczyny ich popularności: łatwą i efektywną dywersyfikację inwestycji (nawet przy małych kwotach), prostą obsługę w kanałach cyfrowych oraz atrakcyjność dla młodych inwestorów, wychowanych w kulturze korzystania z aplikacji mobilnych.

W ocenie Przewodniczącego KNF, jednym z najbardziej niepokojących trendów w badaniu OBI jest rosnące znaczenie mediów społecznościowych jako głównego źródła wiedzy inwestorów, przy jednoczesnym spadku korzystania z profesjonalnego doradztwa. Jest to szczególnie niebezpieczne w połączeniu z tym, że sami inwestorzy deklarują niewystarczający poziom edukacji finansowej. Zwrócił przy tym uwagę na zwiększoną w ostatnim czasie ekspozycję na ryzyko manipulacji i oszustw oraz problem weryfikacji wiarygodności treści dotyczących inwestowania. Jednocześnie podkreślił, że nie jest możliwe pełne wyeliminowanie zjawiska rosnącej fali oszustw, dlatego tak ważne jest budowanie „wewnętrznej odporności” inwestorów.

Jacek Jastrzębski zwrócił uwagę, że zgodnie z badaniem obecnie kryptoaktywa są „gorącym” trendem, jednak w przyszłości inwestorzy widzą je jako jedną z wielu kategorii aktywów, niekoniecznie dominującą. Z tego powodu szczególnie ważne jest, aby pierwsze doświadczenia młodych inwestorów z tą klasą aktywów nie zniechęciły ich do dalszego inwestowania na rynku kapitałowym. Zaznaczył, że liczy na wejście w życie krajowych regulacji dotyczących kryptoaktywów i zapowiedział gotowość UKNF do objęcia nadzorem tego segmentu rynku.

Przewodniczący KNF podkreślił, że rozwój nowoczesnej i konkurencyjnej gospodarki, której istotną częścią ma być rynek kapitałowy, jest niemożliwy bez wykształconej kultury akceptacji ryzyka. Inwestorzy indywidualni, którzy są skłonni podjąć większe ryzyko niż w przypadku lokaty bankowej, tworzą kapitał dla projektów innowacyjnych. Rozróżnił przy tym dwa rodzaje ryzyka: ryzyko niepowodzenia projektów inwestycyjnych i przedsięwzięć gospodarczych, jakie jest naturalne i nierozerwalnie związane z inwestowaniem – które inwestor powinien świadomie ponosić oraz ryzyko oszustw, missellingu czy wadliwych produktów – przed którym powinno chronić inwestora państwo. Jednocześnie podkreślił, że ochrona w tym zakresie nigdy nie będzie mogła być stuprocentowa, ponieważ oszustwa inwestycyjne są dziś formą zorganizowanego, globalnego biznesu. Dlatego tak ważna jest praca nad „wewnętrzną odpornością” inwestorów, której podstawą jest świadomość zagrożeń i edukacja.

W swoim wystąpieniu zwrócił także uwagę na specyfikę korzystania z usług zagranicznych platform inwestycyjnych, które działają w Polsce na podstawie licencji innych państw UE. Podkreślił, że jest to zjawisko do pewnego stopnia pozytywne, które zwiększa konkurencję i możliwość wyboru dla polskich inwestorów, ale jednocześnie prowadzi do zróżnicowania zakresu ochrony klientów i nadzoru nad taką działalnością, w zależności od przyjętego jej modelu. Natomiast szczególną ostrożność należy wykazać wobec podmiotów spoza Unii Europejskiej, ponieważ dochodzenie ochrony, w tym roszczeń mogących przysługiwać klientom wobec takich podmiotów może być w praktyce bardzo trudne.

Jacek Jastrzębski na zakończenie swojego wystąpienia podkreślił znaczenie współpracy ze Stowarzyszeniem Inwestorów Indywidualnych. Jako przykład wskazał toczące się prace dotyczące modelu regulacyjnego przymusowego wykupu akcji. Zapowiedział, że Urząd KNF zamierza wkrótce przedstawić nową propozycję w tym zakresie, która powinna wyjść naprzeciw oczekiwaniom inwestorów.