31 stycznia 2025 roku Komisja Nadzoru Finansowego złożyła do organów ścigania zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa manipulacji w obrocie akcjami kilku spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie i NewConnect.

Podejrzenie dotyczy działań inwestycyjnych polegających na:

1) składaniu zleceń, które wprowadzają lub mogą wprowadzać w błąd co do podaży lub popytu na instrument finansowy, lub co do jego ceny¹, 

2) składaniu zleceń lub na innych zachowaniach, które utrzymują albo mogą utrzymywać cenę instrumentu finansowego na nienaturalnym lub sztucznym poziomie².

Manipulacja polegała na nabywaniu instrumentów finansowych tuż przed zamknięciem sesji rynkowej, co zostało sprecyzowane w opisie okoliczności i praktyk w:

1) Sekcji A lit. g Załącznika I do Rozporządzenia 596/2014 (MAR) jako:

• zakres, w jakim zlecenia są składane lub transakcje są zawierane w czasie lub około konkretnego czasu, w którym ustalane są: ceny odniesienia, kursy rozliczeniowe oraz wyceny, i prowadzi to do zmiany cen, co ma wpływ na te ceny i wyceny;

2) Sekcji 1, pkt 7, lit. a Załącznika II do rozporządzenia 2016/522³ jako:

• „marking the close”, czyli kupowanie lub sprzedawanie instrumentu finansowego, powiązanego kontraktu towarowego na rynku kasowym lub sprzedawanego na aukcji produktu opartego na uprawnieniach do emisji celowo w momencie odniesienia danej sesji (np. na otwarciu, zamknięciu, przy rozliczeniu) w celu zwiększenia, zmniejszenia lub utrzymania kursu odniesienia (np. kursu otwarcia, kursu zamknięcia, kursu rozliczeniowego) na określonym poziomie – zazwyczaj znane jako „ustalanie ceny zamknięcia”. 

Dodatkowymi okolicznościami wskazującymi na manipulację będącą przedmiotem skierowanego zawiadomienia są m.in.:

• zawieranie transakcji lub składanie zleceń zawarcia transakcji w okresie zbliżonym do punktu odniesienia (kurs zamknięcia) w trakcie dnia sesyjnego, które ze względu na swój rozmiar w stosunku do rynku wyraźnie mają znaczny wpływ na podaż lub popyt bądź na cenę lub wartość (Sekcji 1, pkt 5, lit. d, iii);

• zawieranie transakcji lub składanie zleceń zawarcia transakcji niemających oczywistego uzasadnienia innego niż zwiększenie lub zmniejszenie ceny lub wolumenu obrotu, a konkretnie w momencie zbliżonym do punktu odniesienia w trakcie dnia sesyjnego – np. na otwarciu lub na krótko przed zamknięciem (Sekcja 1, pkt 5, lit. d, iv).

Działania manipulacyjne objęły transakcje zawarte na akcjach ustalonych spółek z rynku głównego GPW oraz rynku New Connect. Miały one na celu:

• wywołanie wśród pozostałych inwestorów mylnego przeświadczenia o cenie określonych instrumentów finansowych (tu: cenie zamknięcia) i nakierowane były na wprowadzenie w błąd pozostałych inwestorów, którzy – podejmując decyzje inwestycyjne – mogli opierać je na podstawie nierynkowej i zmanipulowanej cenie określonych instrumentów finansowych;
• uniemożliwienie zareagowania przez pozostałych uczestników obrotu na zmianę kursu akcji z uwagi na bardzo krótki czas składania do systemu giełdowego zleceń manipulacyjnych przed zamknięciem fazy fixingu;
• ograniczenie spadku wartości portfela akcji – wyższa wartość portfela oznaczała wyższą stopę zwrotu i budowała mylne wrażenie na rynku oraz wśród potencjalnych klientów co do stóp zwrotu osiąganych przez fundusz - a to z kolei mogło przełożyć się na wzrost zainteresowania i większa sprzedaż jednostek uczestnictwa; 
• zawyżenie wyceny akcji znajdujących się w portfelu funduszu, co wpłynęło bezpośrednio na prowizję pobieraną z tytułu wielkości zarządzanych aktywów przez firmę zarządzającą aktywami.

Przestępstwo manipulacji jest naruszeniem art. 15 rozporządzenia MAR i na podstawie art. 183 ust. 1 ustawy o obrocie⁴ zagrożone jest grzywną do 5 000 000 zł albo karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5, albo oboma tymi karami łącznie. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu wejście w porozumienie z inną osobą mające na celu manipulację, o której mowa w art. 12 rozporządzenia MAR, podlega grzywnie do 2 000 000 zł.

Przekazanie do publicznej wiadomości informacji o złożeniu zawiadomienia ma na celu poinformowanie uczestników rynku finansowego o zidentyfikowanym naruszeniu, a także zwrócenie uwagi na ryzyka występujące w obrocie w okresie zbliżonym do punktu odniesienia, czyli np. kursu otwarcia, zamknięcia lub innego kursu odniesienia. 

______________________
¹o czym mowa w art. 12 ust. 1 lit. a) ppkt (i) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (rozporządzenie w sprawie nadużyć na rynku) oraz uchylające dyrektywę 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywy Komisji 2003/124/WE, 2003/125/WE i 2004/72/WE („Rozporządzenie MAR”)
²o czym mowa w art. 12 ust. 1 lit. a) ppkt (ii) Rozporządzenia MAR
³Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2016/522 z dnia 17 grudnia 2015 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 w kwestiach dotyczących wyłączenia niektórych organów publicznych i banków centralnych państw trzecich, okoliczności wskazujących na manipulację na rynku, progów powodujących powstanie obowiązku podania informacji do wiadomości publicznej, właściwych organów do celów powiadomień o opóźnieniach, zgody na obrót w okresach zamkniętych oraz rodzajów transakcji wykonywanych przez osoby pełniące obowiązki zarządcze podlegających obowiązkowi powiadomienia.
⁴ustawa z dnia 29 lipca 2005 roku o obrocie instrumentami finansowymi