1) podmiotów obsługujących kredyty, 

2) dostawców usług obsługi kredytów,

Ustawa odnosi się do nieobsługiwanych umów o kredyt², tj. umów o kredyt, o których mowa w art. 69 ustawy Prawo bankowe³, oraz umów, na mocy których bank krajowy, instytucja kredytowa lub oddział instytucji kredytowej udziela finansowania w formie płatności odroczonej, pożyczki lub innej podobnej formie finansowej, sklasyfikowanych – zgodnie z art. 47a rozporządzenia nr 575/2013⁴ – jako ekspozycje nieobsługiwane.

Ustawa dotyczy przeniesienia praw kredytodawcy wynikających z nieobsługiwanej umowy o kredyt lub nabycia wierzytelności z tytułu nieobsługiwanej umowy o kredyt, które nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, tj. po 19 lutego 2025 roku. 

Przepisy dotychczasowe stosuje się do przeniesienia praw kredytodawcy wynikających z nieobsługiwanej umowy o kredyt lub nabycia wierzytelności z tytułu nieobsługiwanej umowy o kredyt – które nastąpiło przed dniem wejścia w życie ustawy. Również obsługa tych praw podlega przepisom dotychczasowym.

Wyłączenia podmiotowe  

Ustawy o podmiotach obsługujących kredyty nie stosuje się do:

1) obsługi praw kredytodawcy wynikających z nieobsługiwanej umowy o kredyt lub wierzytelności z tytułu nieobsługiwanej umowy o kredyt prowadzonej przez:

a) bank krajowy,
b) instytucję kredytową,
c) oddział instytucji kredytowej,
d) podmiot, o którym mowa w art. 192 ust. 1 ustawy o funduszach⁵, w zakresie zarządzania wierzytelnościami stanowiącymi lokaty funduszy inwestycyjnych zgodnie z ustawą o funduszach,
e) jednostkę zarządzającą systemem ochrony, o której mowa w art. 22d ust. 1 pkt 2 ustawy o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających⁶,
f) jednostkę zarządzającą systemem ochrony, o której mowa w art. 130e ust. 1 ustawy Prawo bankowe,
g) spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową,
h) instytucję pożyczkową w rozumieniu art. 5 pkt 2a ustawy o kredycie konsumenckim⁷;

2) przeniesienia praw kredytodawcy wynikających z nieobsługiwanej umowy o kredyt między podmiotami, o których mowa w pkt 1 lit. a-c;
3) nabycia wierzytelności z tytułu nieobsługiwanej umowy o kredyt przez podmioty, o których mowa w pkt 1 lit. a-c;
4) czynności z zakresu wykonywania praw kredytodawcy przysługujących nabywcom kredytów, wynikających z nieobsługiwanej umowy o kredyt lub wierzytelności z tytułu nieobsługiwanej umowy o kredyt, wykonywanych przez adwokatów, radców prawnych lub komorników sądowych, niezależnie od formy organizacyjnej, w której podmioty te prowadzą działalność zawodową w tym zakresie;
5) towarzystwa w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy o funduszach ani zarządzanego przez to towarzystwo funduszu inwestycyjnego;
6) zarządzającego ASI w rozumieniu art. 2 pkt 3a ustawy o funduszach ani zarządzanej przez tego zarządzającego ASI alternatywnej spółki inwestycyjnej w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy o funduszach;
7) zarządzanej wewnętrznie alternatywnej spółki inwestycyjnej w rozumieniu art. 8a ust.1 ustawy o funduszach;
8) spółki zarządzającej w rozumieniu art. 2 pkt 10 ustawy o funduszach ani zarządzanego przez tę spółkę zarządzającą funduszu inwestycyjnego;
9) zarządzającego z UE w rozumieniu art. 2 pkt 10c ustawy o funduszach ani zarządzanych przez tego zarządzającego z UE funduszu inwestycyjnego, i alternatywnej spółki inwestycyjnej w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy o funduszach;
10) spółki, o której mowa w art. 276 ustawy o funduszach, oraz osoby prawnej, o której mowa w art. 276i ustawy o funduszach, a także zarządzanych przez nie funduszy inwestycyjnych i alternatywnych funduszy inwestycyjnych.

Obowiązki podmiotów obsługujących kredyty – wobec kredytobiorców

W celu należytej ochrony praw kredytobiorców, podmioty obsługujące kredyty są zobowiązane do opracowania wewnętrznych procedur i polityk w zakresie obsługi kredytów, w tym m.in.:

a) systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej, w tym procedur księgowych,
b) procedury ochrony praw kredytobiorców,
c) procedury pozwalającej na ocenę sytuacji finansowej kredytobiorcy,
d) procedury dotyczącej przyjmowania reklamacji i skarg, a także odwołań od tych reklamacji i skarg,
e) procedury, w tym rozwiązań technicznych i organizacyjnych, zapewniającej ochronę tajemnic prawnie chronionych oraz regulaminu ochrony przepływu informacji objętych takimi tajemnicami,
f) procedury przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.

Podmiot obsługujący kredyty nie może przyjmować ani przechowywać środków finansowych od kredytobiorców podczas prowadzenia działalności w zakresie obsługi kredytów.

Obowiązki podmiotów obsługujących kredyty – wobec KNF

Prowadzenie działalności w zakresie obsługi kredytów wymaga uzyskania zezwolenia KNF na wykonywanie działalności w zakresie obsługi kredytów⁸.

Podmiot obsługujący kredyty zawiadamia KNF o zamiarze zawarcia umowy z dostawcą usług obsługi kredytów oraz o jej zmianie, rozwiązaniu albo wygaśnięciu, co najmniej 14 dni przed dniem jej zawarcia, zmiany, rozwiązania albo wygaśnięcia⁹.

Podmioty obsługujące kredyty są zobowiązane do przekazywania KNF m.in. rocznych sprawozdań finansowych wraz ze sprawozdaniem z działalności w zakresie obsługi kredytów.

Obowiązki nabywców kredytów i ich przedstawicieli – wobec KNF

Nabywcy kredytów są zobowiązani przekazać KNF m.in.:

a) informację o dniu pierwszego przeniesienia na rzecz nabywcy kredytu praw kredytodawcy wynikających z nieobsługiwanej umowy o kredyt lub wierzytelności z tytułu nieobsługiwanej umowy o kredyt,
b) informację o dniu zbycia przez nabywcę kredytu albo wygaśnięcia ostatniego z praw kredytodawcy wynikających z nieobsługiwanej umowy o kredyt albo ostatniej z wierzytelności z tytułu nieobsługiwanej umowy o kredyt,
c) półroczną informację dotyczącą przeniesienia na kolejnego nabywcę kredytu praw kredytodawcy wynikających z nieobsługiwanych umów o kredyt lub wierzytelności z tytułu nieobsługiwanych umów o kredyt¹⁰,
d) informację o zawarciu umowy o obsługę kredytów z podmiotem obsługującym kredyty¹¹.

Rejestr podmiotów obsługujących kredyty

KNF prowadzi rejestr¹²:

a) podmiotów obsługujących kredyty, które otrzymały zezwolenie KNF,
b) podmiotów obsługujących kredyty, w odniesieniu do których organ nadzoru w macierzystym państwie członkowskim przekazał KNF zawiadomienie o zamiarze rozpoczęcia przez ten podmiot prowadzenia działalności w zakresie obsługi kredytów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w formie oddziału lub transgranicznie.

Penalizacja prowadzenia działalności w zakresie obsługi kredytów bez zezwolenia

Prowadzenie działalności w zakresie obsługi kredytów bez zezwolenia jest penalizowane. Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy o podmiotach obsługujących kredyty, kto prowadzi bez zezwolenia działalność w zakresie obsługi kredytów, podlega grzywnie do 5 000 000 zł albo karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu tej samej karze podlega ten, kto dopuszcza się czynu określonego w ust. 1, działając w imieniu lub w interesie osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej.

Okres przejściowy

Przedsiębiorcy prowadzący działalność w zakresie obsługi kredytów mogą kontynuować działalność bez zezwolenia, tj. na podstawie przepisów dotychczasowych, do 60 dni od dnia wejścia w życie ustawy o podmiotach obsługujących kredyty. Jeżeli w tym czasie przedsiębiorca złoży do KNF wniosek o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie obsługi kredytów, będzie mógł on kontynuować działalność na dotychczasowych zasadach do czasu rozpatrzenia wniosku.

______________________
¹Ustawa z dnia 20 grudnia 2024 r. o podmiotach obsługujących kredyty i nabywcach kredytów (Dz. U. 2025 poz. 146; „ustawa o podmiotach obsługujących kredyty”) dostosowuje polskie prawo do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2167 z 24 listopada 2021 roku w sprawie podmiotów obsługujących kredyty i nabywców kredytów oraz w sprawie zmiany dyrektyw 2008/48/WE i 2014/17/UE (Dz. Urz. UE L 438 z 08.12.2021).
²zob. art. 3 ust. 1 pkt 13 tej ustawy
³ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.)
⁴Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 176, str. 1 ze zm.)
⁵ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (t .j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1034 ze zm.)
⁶ustawa z dnia 7 grudnia 2000 r. o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 352 ze zm.)
⁷ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t .j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1497 ze zm.)
⁸artykuł 4 ustawy o podmiotach obsługujących kredyty
⁹zob. art. 23 ustawy o podmiotach obsługujących kredyty
¹⁰zob. art. 27 ustawy o podmiotach obsługujących kredyty
¹¹zob. art. 21 ustawy o podmiotach obsługujących kredyty
¹²https://pok.knf.gov.pl/