Dariusz Adamski, Zastępca Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego, wziął udział w Fireside chat podczas Future Finance Summit organizowanego przez Future Finance Poland.

Rozmowa dotyczyła tego, czy koncepcja Unii Oszczędności i Inwestycji (SIU) ma realną szansę skutecznie zintegrować europejski rynek finansowy i osiągnąć założony cel, jakim jest wsparcie rozwoju rynku kapitałowego w Europie i lepsze wykorzystanie oszczędności obywateli do finansowania gospodarki.

Dariusz Adamski zwrócił uwagę, że podobne inicjatywy do SIU podejmowano już wcześniej, jednak nie przyniosły one zakładanych rezultatów. Jego zdaniem przyczyną porażki była nadmierna centralizacja i uniformizacja przepisów w całej Unii, które po kryzysie finansowym z 2008 roku doprowadziły do znacznego usztywnienia systemu. Wprowadzono wówczas paradygmat regulacyjny zakładający, że nie tylko bezpieczeństwo i stabilność, ale też rozwój rynku można zapewnić poprzez coraz bardziej szczegółowe i jednolite przepisy. W efekcie, jak zauważa Dariusz Adamski, zredukowano przestrzeń dla innowacji i „eksperymentowania regulacyjnego”, które są niezbędne, aby rynki mogły się rozwijać i dostosowywać do zmian gospodarczych.

Zastępca Przewodniczącego KNF wskazał na konieczność odejścia od wyłącznego dążenia do konwergencji regulacyjnej i wytworzenia przestrzeni dla konkurencji regulacyjnej, czyli tworzenia warunków, w których poszczególne państwa mogą bardziej niż obecnie kształtować własne regulacje, aby dostosowywać je do lokalnych potrzeb i nowych modeli biznesowych. Taka elastyczność sprzyjałaby większej innowacyjności i lepszemu dopasowaniu rozwiązań do realiów poszczególnych rynków krajowych. Dariusz Adamski podkreśla, że nie oznacza to całkowitego odejścia od wspólnych zasad – konieczna jest jednak reorientacja podejścia względem relacji między harmonizacją a swobodą lokalnych regulatorów.

Dariusz Adamski wskazał także, że aktualna złożoność relacji między krajowymi i unijnymi organami nadzorczymi prowadzi do rozmycia odpowiedzialności i obniżenia efektywności systemu. Jak zaznaczył, w obecnym modelu obowiązującym na rynku kapitałowym sieć nadzorcza oznacza włączanie się poziomu unijnego w nadzór krajowy i krajowego w unijny „wszyscy nadzorują wszystkich”. W konsekwencji trudno jest jednoznacznie określić, kto ponosi odpowiedzialność w sytuacji kryzysowej. Jego zdaniem logiczny byłby podział kompetencji, w którym podmioty o charakterze immanentnie transgranicznym byłyby nadzorowane na poziomie unijnym, a działalność lokalna byłaby nadzorowane wyłącznie przez krajowe organy nadzoru.

Kolejnym wątkiem dyskusji była kwestia źródeł finansowania inwestycji w ramach nowej strategii. UE zakłada, że jednym z głównych celów unii oszczędnościowo-inwestycyjnej będzie aktywizacja prywatnych oszczędności obywateli. Unia chciałaby skierować część tych środków na rynek inwestycyjny, m.in. poprzez rozwój produktów emerytalnych i inwestycyjnych. Dariusz Adamski poddaje jednak ten pomysł w wątpliwość, wskazując że w rozwoju produktów emerytalnych istotną rolę odgrywają ulgi podatkowe. Z uwagi na brak możliwości wykorzystania do tego celu budżetu unijnego, inicjatywy tego typu muszą być rozwijane wyłącznie w oparciu o politykę krajową.

Podsumowując, Zastępca Przewodniczącego KNF wyraził sceptycyzm wobec tezy, że unia oszczędnościowo-inwestycyjna stanie się skutecznym narzędziem integracji rynków kapitałowych. Obecny model, oparty na wielopoziomowym wzmacnianiu awersji do ryzyka i niezwykle skomplikowanym systemie instytucjonalnym nie sprzyja rozwojowi, a nowe inicjatywy – bez zmiany filozofii działania – prawdopodobnie nie przyniosą innych rezultatów niż wcześniejsze projekty. Istnieje potrzeba bardziej zrównoważonego podejścia: połączenia harmonizacji, która obniża koszty działalności transgranicznej, z elastycznością pozwalającą państwom członkowskim na eksperymenty dostosowujące ramy regulacyjne do lokalnych uwarunkowań. Tylko wówczas można liczyć na ożywienie europejskich rynków kapitałowych i skuteczne wykorzystanie potencjału oszczędności prywatnych w gospodarce.