Krystian Wiercioch, Zastępca Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego, wystąpił wśród gości honorowych podczas Konferencji Jubileuszowej Rzecznika Finansowego.

Krystian Wiercioch złożył gratulacje z okazji 10-lecia instytucji Rzecznika Finansowego, która powstała w 2015 roku z przekształcenia istniejącego od 1995 roku urzędu Rzecznika Ubezpieczonych. Konferencja była poświęcona podsumowaniu 30 lat działalności oraz dyskusji nad nowymi wyzwaniami w zakresie ochrony klientów na rynku finansowym.

Krystian Wiercioch podkreślił, że rozwój technologii, nowe modele biznesowe, kryptowaluty, cyberprzestępczość, zmiany klimatyczne oraz skutki działań wojennych i dywersyjnych są wyzwaniami, z jakimi należy mierzyć się już dzisiaj i dostosować narzędzia nadzorcze oraz rozwinąć kompetencje eksperckie. Dodał, że warto zastanowić się nad aktualnym poziomem ochrony konsumentów oraz kierunkami jego dalszego rozwoju, również w kontekście tych wyzwań. Zaznaczył, że Rzecznik Finansowy od lat pełni niezwykle ważną misję – pomaga tym uczestnikom rynku, którzy w kontakcie z dużymi instytucjami potrzebują wsparcia, wyjaśnienia, czasem po prostu wysłuchania. To rola wymagająca nie tylko wiedzy, ale i ogromnej empatii.

Krystian Wiercioch wskazał, że Komisja Nadzoru Finansowego i Rzecznik Finansowy pełnią różne funkcje, ale ich działania łączy wspólny cel – ochrona zaufania do rynku finansowego. Rzecznik pomaga konkretnym osobom w konkretnych sprawach, zapewniając im wsparcie, reprezentację i poczucie bezpieczeństwa. KNF natomiast dba o to, by procesy obsługi klienta w instytucjach finansowych funkcjonowały prawidłowo – aby system finansowy był stabilny, a instytucje działały w sposób rzetelny, przejrzysty i zgodny z prawem. KNF, nadzorując rynek finansowy, bierze pod uwagę zarówno poziom ochrony klientów, jak i bezpieczeństwo finansowe oraz wypłacalność nadzorowanych podmiotów. Ta równowaga jest fundamentem skutecznego nadzoru – i jednym z najtrudniejszych wyzwań, przed którymi stoimy. 

Dodał, że z jednej strony podstawowym zadaniem jest zapewnienie, aby klienci mieli dostęp do pełnej, zrozumiałej i uczciwej informacji – coraz częściej bardzo obszernej – tak aby mogli podejmować decyzje w oparciu o fakty, a nie emocje. W tym kontekście istotne jest, by instytucje finansowe projektowały swoje produkty w sposób przejrzysty, prosty i adekwatny do potrzeb klientów, tak aby już same produkty nie generowały nadmiernego lub nieuświadomionego ryzyka. Z drugiej strony musimy pamiętać, że nieuzasadnione przenoszenie skutków zmaterializowanego już ryzyka z klientów na instytucje finansowe – wbrew jego pierwotnemu podziałowi wynikającemu z umowy lub charakterystyki produktu – może prowadzić do naruszenia wypłacalności tych instytucji, a w konsekwencji zagrażać stabilności całego systemu finansowego. Takie zjawisko zaburza również proporcję odpowiedzialności między uczestnikami rynku i ostatecznie szkodzi zarówno klientom, jak i samemu rynkowi. Krystian Wiercioch podkreślił, że ma tu na myśli sytuacje, gdy pierwotny podział ryzyka był jasny, a klienci otrzymali produkty adekwatne do swoich potrzeb i oczekiwań. 

Wskazał też, że świat finansów – podobnie jak całe życie gospodarcze – nie funkcjonuje w oderwaniu od ryzyka. Ryzyko jest jego naturalnym elementem. Rolą nadzoru i instytucji ochrony klienta nie jest jego całkowite wyeliminowanie, lecz zapewnienie, by było ono zrozumiałe, proporcjonalne i odpowiednio komunikowane. W wielu sytuacjach klient świadomie podejmuje decyzje inwestycyjne lub kredytowe, zdając sobie sprawę z możliwych konsekwencji. Nie można zatem całkowicie zdejmować z niego odpowiedzialności za skutki tych decyzji. Nadmierna ochrona – rozumiana jako przeniesienie na instytucje finansowe całego ciężaru negatywnych dla klienta skutków jego własnych decyzji – może prowadzić do moralnego hazardu i osłabienia kultury odpowiedzialności na rynku.

Dlatego – w ocenie Krystiana Wierciocha – potrzebna jest mądra równowaga pomiędzy troską o klienta a utrzymaniem zdrowych zasad funkcjonowania rynku. Ochrona klienta nie może oznaczać pozbawienia go roli podmiotu, który w sposób świadomy i odpowiedzialny podejmuje decyzje. Jednocześnie instytucje finansowe ponoszą odpowiedzialność za skutki niewłaściwej sprzedaży swoich produktów oraz za oferowanie rozwiązań niedopasowanych do faktycznych potrzeb klientów. 

Podkreślił, że wspólnym zadaniem – zarówno KNF, jak i Rzecznika Finansowego – jest zatem kształtowanie takich ram regulacyjnych i informacyjnych, które umożliwią klientom podejmowanie decyzji w sposób w pełni odpowiedzialny i adekwatny do indywidualnego poziomu apetytu na ryzyko. Nie da się jednak mówić o świadomych decyzjach finansowych bez edukacji. Dlatego ważne jest, by działania KNF i RF obejmowały nie tylko pomoc bezpośrednią i ochronę nadzorczą, ale także podnoszenie wiedzy finansowej społeczeństwa. Edukacja pozwala klientom lepiej rozumieć zasady funkcjonowania produktów finansowych oraz trafniej oceniać ryzyko związane z inwestycjami czy zaciąganiem zobowiązań. Świadomy klient to nie tylko lepiej chroniony uczestnik rynku, ale także element, który wzmacnia stabilność całego systemu finansowego.