Jacek Jastrzębski, Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego, wystąpił w ubiegłym tygodniu w panelu dyskusyjnym pt. "Improving the competitiveness of the EU banking sector: stakes and priorities", podczas The Eurofi Financial Forum 2025.

W trakcie dyskusji Przewodniczący KNF zgodził się, że europejskie banki prawdopodobnie mierzą się z większymi obciążeniami regulacyjnymi niż ich amerykańscy konkurenci. Źródła tych obciążeń mogą być dwojakie: po pierwsze jest to nadmierna złożoność przepisów oraz ich szczegółowy, kazuistyczny charakter. Z tego względu upraszczanie regulacji należy uznać za kierunek bezspornie pożądany. W tym zakresie Przewodniczący KNF wskazał na istotną barierę, którą jest brak zaufania pomiędzy uczestnikami rynku, organami publicznymi oraz między poszczególnymi państwami członkowskimi. Ten deficyt zaufania może prowadzić do koncentrowania się na nadmiernie szczegółowych normach zamiast na pożądanych rezultatach, co ogranicza elastyczność działania instytucji.

Drugim istotnym aspektem, zdaniem Przewodniczącego KNF, może być restrykcyjność pewnych wymagań, w szczególności ostrożnościowych. Podkreślił on jednak, że trzeba mieć na względzie, że regulacje nie funkcjonują w próżni – są odzwierciedleniem decyzji politycznych i społecznych, a także wartości, które społeczeństwa uznają za priorytetowe. W przypadku Unii Europejskiej celem nadrzędnym była stabilność systemu finansowego i unikanie kryzysów, co w dużej mierze udało się osiągnąć. Natomiast dziś – gdy porównujemy rentowność i konkurencyjność banków europejskich i amerykańskich, chcąc równać się do tych drugich – możemy stanąć przed koniecznością refleksji nad tym, czy obecny kompromis między stabilnością a konkurencyjnością wymaga korekty. W obliczu globalnych zmian pojawia się potrzeba uwzględnienia dodatkowych wartości, takich jak suwerenność gospodarcza i autonomia strategiczna Europy, która może wymagać obecności silnych, rentownych instytucji finansowych. 

W drugiej części wystąpienia Przewodniczący KNF zwrócił uwagę, że choć regulacje mają znaczenie, nie są jedynym czynnikiem wpływającym na niższą rentowność europejskich banków. Jego zdaniem kluczową rolę odgrywa kondycja gospodarki oraz skala działalności banków. Z tej perspektywy tworzenie ułatwień dla konsolidacji transgranicznej w Unii może umożliwić bankom osiąganie efektów skali, co jest istotne dla ich konkurencyjności. Przewodniczący KNF zasygnalizował również, że bariery wewnętrzne w UE działają jak swoista „taryfa celna”, co ogranicza potencjał wzrostu europejskiej gospodarki.

Odnosząc się do ram ostrożnościowych Przewodniczący KNF podkreślił, że ich zmiana powinna być ostatecznością, gdyż obecne regulacje zapewniają odporność sektora i możliwość generowania zysków. Jednocześnie wskazał na problem nadmiernych wymogów sprawozdawczych, które stają się celem samym w sobie i odciągają uwagę od realnych wyzwań. W kontekście przyszłości sektora bankowego Przewodniczący KNF zwrócił uwagę na znaczenie innowacji, w tym sztucznej inteligencji. Podkreślił, że nie jest oczywiste, czy sztuczna inteligencja przyniesie jedynie automatyzację procesów, czy też poprawę ich jakości i wzrost produktywności. Jego zdaniem gorsze jest jednak ryzyko przegapienia rewolucji AI i zaniechanie inwestycji w tym obszarze niż ryzyko podjęcia wdrożeń, które nie przyniosą spodziewanych rezultatów. Jednocześnie Przewodniczący zauważył, że przeszkody mogą wynikać z regulacji spoza sektora finansowego, np. w zakresie ochrony danych, co wymaga szerszego spojrzenia na otoczenie regulacyjne.