Agata Gawin, Dyrektor Departamentu Firm Inwestycyjnych oraz Janusz Ryfka, p.o. Dyrektora Departamentu Rozwoju Regulacji, wzięli udział w XI Kongresie Rynku Instrumentów Pochodnych. Organizatorem wydarzenia był Związek Banków Polskich.

Agata Gawin wygłosiła wystąpienie pt. „Spostrzeżenia pokontrolne w kontekście wdrażania MIFID II w bankach (best execution, cena godziwa)”.

Agata Gawin w wystąpieniu zwróciła uwagę na kluczowe aspekty, zarówno z perspektywy ochrony klienta, jak i stabilności całego systemu bankowego.

• Obowiązki banków wobec klientów. Zgodnie z regulacjami, banki mają obowiązek podejmowania wszystkich wystarczających działań, aby zapewnić najlepszą realizację zlecenia klienta. Obejmuje to nie tylko cenę, ale także całkowite koszty, szybkość, prawdopodobieństwo wykonania oraz rozliczenia zlecenia. Kluczowe jest, aby te aspekty były w sposób przejrzysty uwzględniane i dokumentowane.
• Transparentność kosztów. Banki muszą jasno prezentować wszystkie koszty transakcji (marża). Koszty te winny odnosić się do różnicy pomiędzy ceną instrumentu dla klienta a jego ceną rynkową. Klient ma prawo do pełnej informacji o tym, jakie opłaty ponosi i z czego one wynikają, niezależnie, na jakim etapie procesu kształtowania ceny koszty te powstały. W szczególności dotyczy to różnic w marżach dla poszczególnych klientów oraz ich pełnomocników. Problemem jest także dowolność („eksperckość”, asymetryczność spreadu ze względu na specyfikę transakcji klienta) w ustalaniu marż. Sytuacja taka może prowadzić do nieuczciwych praktyk wobec klientów, co jest sprzeczne z zasadami funkcjonowania banku jako instytucji zaufania publicznego.
• Godziwość ceny. Wykonując zlecenia klienta na rachunek własny, banki muszą również sprawdzać uczciwość cen proponowanych klientowi przez gromadzenie danych rynkowych służących do oszacowania ceny produktu oraz, jeśli to możliwe, porównując takie ceny z podobnymi lub porównywalne produktami.
• Konflikt interesów. W sytuacji, gdy bank jest jedynym miejscem wykonania zlecenia klienta, w sposób oczywisty powstaje realny konflikt interesów związany z preferowaniem interesów banku w stosunku do klienta. Wymaga to szczególnej transparentności oraz stosowania mechanizmów analitycznych, kontrolnych i informacyjnych, które zapewnią, że interes klienta będzie dla banku priorytetem. 
• Struktury „zerokosztowe” i produkty złożone. W ofercie banków pojawiają się bardzo złożone struktury, których konstrukcja może nie być adekwatna do potrzeb klientów i w niektórych sytuacjach narażać ich na bardzo duże ryzyko (bariery wyłączające, niesymetryczność praw i obowiązków klientów). Niepokój budzą produkty (konstrukcje „zastępujące” instrumenty finansowe), których celem jest maskowanie rzeczywistych kosztów  transakcji i stosowanie różnego rodzaju praktyk ograniczających ochronę klientów wynikającą z regulacji prawnych (adekwatność, informacja o ryzykach i kosztach).
• Sprzedaż krzyżowa. Banki powinny prawidłowo identyfikować sprzedaż krzyżową swoich usług i produktów. Informacja o kosztach i ryzykach związanych ze sprzedażą krzyżową powinna być przejrzysta, a każdy z produktów – np. kredyt walutowy sprzedawały razem z instrumentem finansowym – jasno wyceniony i przedstawiony klientowi.

Zalecenia i dobre praktyki:

    1. Usystematyzowanie polityki cenowej. Banki powinny opracować transparentne zasady ustalania marż, które będą zrozumiałe dla klientów i zgodne z regulacjami.

    2. Komunikacja z klientami. Informacje o produktach i ich kosztach powinny być przekazywane w sposób jasny i rzetelny, z uwzględnieniem wszystkich ryzyk i kosztów.

    3. Wzmocnienie kontroli wewnętrznych: Należy zadbać o właściwy nadzór nad działaniami pracowników i eliminować konflikty interesów oraz udział osób niebędących pełnomocnikami klienta na każdym etapie procesu zawierania transakcji na instrumentach finansowych.

Janusz Ryfka, wygłosił wystąpienie pt. „Wskaźnik Finansowania Długoterminowego (WFD) – jak zmieni się polski rynek finansowy w perspektywie 2028 roku?”

Główne tezy z wystąpienia:

• Kluczowe jest określenie kierunku jego rozwoju, szczególnie w obszarze kredytów hipotecznych. Kredyty te stanowią obecnie około 15% wartości aktywów banków, co czyni je istotnym elementem w biznesie bankowym. Problemem jest sposób finansowania tych kredytów, który obecnie opiera się głównie na krótkoterminowych depozytach detalicznych.
• Niski poziom rozwoju rynku listów zastawnych w Polsce. Listy zastawne, które powinny być naturalnym źródłem finansowania kredytów hipotecznych, stanowią jedynie 5% wartości portfela kredytów hipotecznych. Udział polskich listów zastawnych na tle Europy jest również niski – wynosi zaledwie około 0,2%  wartości listów zastawnych w krajach UE.
• Celem wprowadzenia wskaźnika finansowania długoterminowego jest przede wszystkim to, ażeby zmienić strukturę finansowania portfela kredytów hipotecznych, zmienić w takim kierunku, żeby zwiększyć udział długoterminowych instrumentów dłużnych w finansowaniu kredytów hipotecznych.
• Implementacja wskaźnika była poprzedzona pracami trwającymi prawie dwa lata, w które zaangażowany był sektor bankowy oraz odbyły się konsultacje publiczne. Obecnie w ramach wdrażania Rekomendacji WFD, banki już raportują dane miesięcznie, a co pół roku KNF przygotowuje raporty dotyczące przebiegu implementacji rekomendacji WFD. Monitorowanie implementacji ma kluczowe znaczenie dla oceny skuteczności nowego systemu i ewentualnego wprowadzenia korekt.
• Wprowadzenie wskaźnika finansowania długoterminowego to krok w stronę zwiększenia stabilności i odporności polskiego sektora bankowego. Zmiana struktury finansowania portfela kredytów hipotecznych ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa systemu finansowego, szczególnie w kontekście nieprzewidywalnych sytuacji kryzysowych. Współpraca sektora bankowego z regulatorami oraz monitorowanie skuteczności wdrażanych zmian będą kluczowe dla osiągnięcia zakładanych celów w ramach kolejnych etapów tzn. do 2028 roku oraz 2033 roku.