Multimedia - Komisja Nadzoru Finansowego

O KNF

Jacek Jastrzębski na XXX Forum Ekonomicznym w Karpaczu

W ramach XXX Forum Ekonomicznego w Karpaczu Przewodniczący KNF Jacek Jastrzębski wziął udział w rozmowie 1:1 z Elżbietą Mączyńską, Prezes Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego. Temat rozmowy to: Zniewolony konsument na wolnym rynku - syndrom "złowić frajera".

Link do nagrania: https://www.youtube.com/watch?v=6AF9MzcY2XA

Poniżej główne tezy wystąpienia Przewodniczącego KNF:

  • jednym z elementów misji UKNF jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania rynku, ochrona uczestników rynku, zwłaszcza nieprofesjonalnych. Mamy do czynienia z postępującym zjawiskiem, które cały czas narasta - to jest asymetria informacyjna między dostawcami usług czy dóbr, a ich odbiorcami. Przyzwyczajamy się do korzystania z produktów, których do końca nie rozumiemy. To powoduje, że ta asymetria pomiędzy tym, kto wytwarza ten produkt a tym, kto jest jego odbiorcą jeszcze wzrasta. Ryzyko dla klientów z tym związane też oczywiście wzrasta, więc głównym wyzwaniem jest niwelowanie tej asymetrii informacyjnej. 
  • to niwelowanie może dokonywać się w dwóch miejscach – po pierwsze, możemy reagować nakładając obowiązki informacyjne na sprzedawców, na producentów i to się dzieje. To jest sfera działań regulacyjnych, nie tylko na rynku finansowym, ale w bardzo szerokim zakresie. Po drugie, można oddziaływać też na drugą stronę tej asymetrii – na stronę konsumencką. Nie tylko nakazywać producentom, sprzedawcom dostarczać informacje, ale też wzbudzać pewną ciekawość świata po stronie konsumentów. Należy krzewić w społeczeństwie ciekawość świata – rozumianą w ten sposób, żeby każdy w miarę możliwości jednak starał się zrozumieć to, z czego się korzysta. Oczywiście, świat idzie w kierunku specjalizacji i nie jesteśmy w stanie znać się na wszystkim. (…) Wydaje mi się jednak, że taką elementarną ciekawość świata należałoby krzewić, żeby ludzie interesowali się tym, co kupują i starali się to zrozumieć.
  • z wolnością wiąże się odpowiedzialność. Jeżeli promujemy wartości wolnościowe, to nie da się promować tych wartości nie promując odpowiedzialności za własne decyzje.
  • obecnie bardzo głośny jest temat kredytów frankowych. Jak akcja dotycząca kredytów frankowych się rozkręcała, ludzie demonstrowali pod hasłami „Żądamy prawa do ryzyka”. Nie można jednocześnie żądać swobody, prawa do podejmowania ryzyka, a z drugiej strony oczekiwać, że jak ryzyko się zmaterializuje, to wtedy zostanie ono zdjęte. Za tą wolnością musi iść odpowiedzialność. Oczywiście wzięcie odpowiedzialności musi być świadome i oparte na rozumieniu ryzyka, decyzja musi być wynikiem przynajmniej próby zrozumienia, co się kupuje, z czego się korzysta. Jeżeli czegoś nie rozumiemy, powinniśmy zachować szczególną ostrożność. 
  • mamy do czynienia z osobami, które ponosiły straty w kolejnych aferach finansowych. Można zastanawiać się jakie jest tło psychologiczne. Czy są to osoby szczególnie podatne na techniki sprzedażowe? Elementem problemu jest także to, że ludzie poszukują przyczyny swojego niepowodzenia poza sobą. Widzimy u nich taką refleksję – KNF nas nie obronił, UOKiK nas nie obronił. Musimy chronić konsumenta, ale w taki sposób, żeby on nie zatracił swoich naturalnych umiejętności ochronnych i oceniania rzeczywistości. To pytanie o docelowy model ochrony konsumenta – tak, by nie zamknąć go w opiekuńczej bańce i nie stracił własnej odporności. Bo wtedy każde nowe zjawisko, któremu państwo nie będzie w stanie natychmiast zapobiec, będzie dla niego niebezpieczne.