Jacek Jastrzębski, Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego, wystąpił podczas debaty w Komisji Gospodarki Narodowej i Innowacyjności Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. 

Posiedzenie Komisji było poświęcone roli rynku finansowego, w tym sektora bankowego oraz rynku kapitałowego i giełdy, w rozwoju polskiej gospodarki. Debata była zatytułowana: „Od budowy rynku do zbudowania kapitału – Quo tendimus?”

„Rynek finansowy nie jest celem samym w sobie, ma on funkcję służebną wobec gospodarki” – powiedział Jacek Jastrzębski.

Przewodniczący KNF wskazał w wystąpieniu, że Polska osiągnęła historycznie bliską pozycję wobec gospodarczego centrum Zachodu, co było możliwe m.in. dzięki wysokiej jakości instytucji państwa, w tym nadzoru finansowego. Przypomniał jednocześnie, że ostatnie dwie dekady były dla polskiego sektora finansowego okresem wielu zawirowań i wyzwań: od globalnego kryzysu finansowego, przez problem kredytów walutowych, okres rekordowo niskich stóp procentowych, następnie pandemię, inflację i wzrost stóp procentowych, po cyberzagrożenia czy toczącą się obecnie reformę wskaźników referencyjnych. Mimo tego rynek pozostał odporny i stabilny.

Kluczowym wyzwaniem pozostaje jednak zbyt mała skala polskiego rynku finansowego wobec potrzeb rozwijającej się gospodarki. Zdaniem Jacka Jastrzębskiego, dotychczasowy model wzrostu, oparty między innymi na niskich kosztach pracy i szybkim nadrabianiu dystansu wobec Zachodu, stopniowo się wyczerpuje. Polska musi więc wejść w etap gospodarki bardziej opartej na kapitale i inwestycjach, co wymaga silnego rynku finansowego. 

W tym kontekście, Jacek Jastrzębski zwrócił uwagę na doniosłe znaczenie jakości instytucji – w szczególności jakości prawa, przewidywalności regulacji oraz koordynacji i spójności działania instytucji, których działanie wpływa na funkcjonowanie rynku. Podkreślił, że brak spójności podejścia w procesie tworzenia prawa, a także jego późniejszego stosowania – czy to w praktyce sądowej, czy też administracyjnej – może stać się jedną z głównych barier dalszego rozwoju. Wysoka jakość instytucji – w tym procesu tworzenia i stosowania prawa – a także spójność działań muszą stanowić fundament dalszego rozwoju polskiej gospodarki i rynku finansowego.

Po drugie, Jacek Jastrzębski mówił też o niezbędnej zmianie filozofii funkcjonowania nadzoru finansowego, wyrażającego się w szczególnościu w odejściu od modelu nadzoru jako instytucji działającej wyłącznie „po fakcie” i nakładającej sankcje za naruszenia. W jego ocenie nowoczesny nadzór musi przede wszystkim działać prewencyjnie, jednocześnie wspierając jego rozwój, szczególnie w obszarze nowych zagrożeń. Rolą nadzoru nie może być całkowite eliminowanie wszystkich zagrożeń za wszelką cenę, bo to dokonywało by się kosztem zdławienia rynku, lecz rozsądne równoważenie bezpieczeństwa i dynamiki rozwoju.

W wystąpieniu Przewodniczącego KNF wybrzmiała refleksja dotycząca odpowiedzialności osób pracujących w nadzorze finansowym, które funkcjonują pod dużą presją społeczną i polityczną, a każda decyzja może być po latach oceniana przez pryzmat wiedzy płynącej z późniejszych wydarzeń, w sposób oderwany od stanu wiedzy i okoliczności z chwili jej podjęcia. Jednocześnie, charakter dzisiejszych oczekiwań wobec nadzoru finansowego – w szczególności w zakresie przeciwdziałania nadużyciom na rynku finansowym – wymaga śmiałego i odważnego podejmowania działań „tu i teraz”. Dlatego, oczekując od swoich funkcjonariuszy stanowczych i odważnych działań, państwo powinno wykazywać się wobec nich lojalnością i zapewniać swoim działającym rzetelnie, uczciwie i w dobrej wierze funkcjonariuszom poczucie bezpieczeństwa i ochrony. Tylko wtedy instytucje takie, jak nadzór finansowym, będą zdolne do odważnych, stanowczych decyzji wspierających rozwój rynku. Największym zagrożeniem dla jakości instytucji jest bowiem brak odwagi do działania, a negatywne konsekwencje unikania decyzji mogą okazać się gorsze od ryzyka popełnienia błędów przy ich podejmowaniu.